De EU heeft een belangrijke update van de regels voor duurzaamheidsrapportage afgerond. Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 wijzigt het oorspronkelijke ESRS-framework en introduceert wat nu bekendstaat als het "Vereenvoudigde ESRS." De verordening is op 21 september 2026 gepubliceerd in het Publicatieblad, treedt in werking op 10 november 2026 en is van toepassing op boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 (art. 3). Voor boekjaren die beginnen tussen 1 januari en 31 december 2026 is vervroegde toepassing alleen mogelijk voor ondernemingen die al onder de ESRS vallen (art. 2). Deze ondernemingen moeten in hun duurzaamheidsverklaring vermelden welke versie van de ESRS ze toepassen.
Voor financiële teams die al verantwoordelijk zijn voor consolidatie, toelichting en compliance, is deze update belangrijk. Dit verandert hoeveel gegevens je moet verzamelen, hoe je de materialiteit beoordeelt en hoe je rapporteert over de waardeketen.
Dit artikel zet de belangrijkste vereenvoudigingen op een rij en legt uit wat ze betekenen voor je financiële functie en welke stappen je vandaag kunt zetten om je voor te bereiden.
Wat is er veranderd: de belangrijkste vereenvoudigingen in de nieuwe ESRS
De Europese Commissie heeft alle twaalf ESRS-standaarden herzien als onderdeel van haar bredere streven om de administratieve lasten te verlagen. Vier veranderingen springen eruit voor financiële teams.
Het aantal datapunten is met meer dan 60% verminderd
De Commissie heeft het totale aantal verplichte datapunten aanzienlijk verminderd, waarbij gedetailleerde subvereisten zijn geschrapt die voor complexiteit zorgden zonder besluitvormingsrelevante informatie toe te voegen. Veel resterende datapunten vallen nog steeds onder materialiteitsfilters, waardoor de praktische vermindering van de rapportage-inspanning aanzienlijk is.
Strengere relevantiefilters
Materialiteit fungeert nu als een algemeen filter voor alles waarover je rapporteert. Volgens de herziene ESRS mag een onderneming geen informatie openbaar maken die niet materieel is, behalve aanvullende informatie die ze duidelijk aanduidt als niet voortkomend uit de materialiteitsbeoordeling. De standaarden staan ook een top-downbenadering toe: je kunt conclusies trekken op onderwerpniveau op basis van je strategie, bedrijfsmodel, sector en geografische gebieden, en hoeft alleen een specifieke beoordeling uit te voeren wanneer de materialiteit niet duidelijk is. Zo kun je je inspanningen richten op de kengetallen die belangrijk zijn voor je belanghebbenden, in plaats van standaard alles te rapporteren.
"Getrouwe weergave" overgenomen uit financiële rapportage
De herziene standaarden bouwen voort op een concept dat bekend is uit de regels voor financiële rapportage. Dit geldt nu voor de duurzaamheidsverklaring als geheel in plaats van voor elk afzonderlijk datapunt, dus beoordeel je de volledigheid op basis van het totaalbeeld dat de verklaring geeft, niet per toelichting.
Minder druk rond gegevens over de toeleveringsketen
De Commissie heeft de voorkeur voor directe gegevensverzameling bij partners in de waardeketen geschrapt. Bedrijven kunnen nu in plaats daarvan schattingen en indirecte gegevensbronnen gebruiken, waardoor er aanzienlijk minder moeite nodig is om gegevens op te vragen bij leveranciers die mogelijk geen rapportagesysteem hebben.
Voordelen voor financiële teams
Deze vereenvoudigingen leveren concrete operationele voordelen op voor de mensen die verantwoordelijk zijn voor compliance en rapportage.
Minder compliance-inspanningen en lagere kosten
Minder verplichte datapunten betekenen minder systemen, minder cycli voor gegevensverzameling en minder uren besteed aan het valideren van informatie die uiteindelijk uit het eindrapport wordt weggelaten.
Duidelijkere focus op materiële ESG-kengetallen.
Strengere relevantiefilters helpen je team prioriteit te geven aan de duurzaamheidsinformatie die belanghebbenden daadwerkelijk gebruiken, in plaats van de inspanningen te versnipperen over datapunten met weinig waarde.
Snellere gegevensverzameling en -validering
Met minder datavereisten voor de waardeketen kan je team vertrouwen op schattingen en indirecte gegevens wanneer directe verzameling niet praktisch is, waardoor het heen-en-weer met leveranciers en dochterondernemingen afneemt.
Meer samenhangende en verbonden rapportage
Het beginsel van getrouwe weergave en de nadruk op samenhangende informatie in hoofdstuk 9 van ESRS 1 helpen financiële teams om duurzaamheidstoelichtingen als een samenhangend onderdeel van het financieel verslag voor algemene doeleinden te presenteren, zodat relaties tussen duurzaamheidskwesties, strategie, prestaties en financiële informatie gemakkelijker te begrijpen zijn.
Proportionaliteit en overgangsmechanismen
Naast de kernvereenvoudigingen verankeren de normen proportionaliteit via een beginsel van onevenredige kosten of inspanning (ESRS 1, hoofdstuk 7.4): je gebruikt de redelijke en onderbouwbare informatie die beschikbaar is zonder onevenredige kosten of inspanning, en er wordt niet van je verwacht dat je uitputtend zoekt. Dankzij de versoepelingen in hoofdstuk 7.3 kun je rapporteren over een gedeeltelijke reikwijdte wanneer volledige gegevens niet beschikbaar zijn. Een plafond voor de waardeketen beperkt ook wat ondernemingen die binnen de reikwijdte vallen, mogen vragen van beschermde partners in hun waardeketen: het omvat alleen de datapunten in de vrijwillige standaard, Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560.
De herziene standaarden verlengen ook de overgangsperioden voor de toelichtingen die financiële teams doorgaans het lastigst vinden. Verwachte financiële effecten zijn het duidelijkste voorbeeld: de verwachte effecten van duurzaamheidsgerelateerde risico's en kansen op je financiële positie, financiële prestaties en cashflows. Ondernemingen waarvan het eerste verslagjaar begint tussen 2024 en 2026 kunnen deze informatie tot en met boekjaar 2027 achterwege laten, en het kwantitatieve deel tot en met boekjaar 2029. Ondernemingen die vanaf boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 rapporteren, kunnen deze informatie in hun eerste twee verslagjaren achterwege laten, en het kwantitatieve deel in hun eerste vier verslagjaren. Kwalitatieve informatie moet worden verstrekt zodra de volledige vrijstelling afloopt, zodat het kwantitatieve deel gefaseerd kan worden opgebouwd. Dit geeft financiële teams de tijd om de gegevens en de koppeling met financiële planning op te zetten die nodig zijn om effecten te kwantificeren.
Samen wijzen deze mechanismen op een verschuiving naar verslaggeving op basis van principes, gericht op de manier waarop je duurzaamheidskwesties beheert, in plaats van op een rigide checklist van toelichtingen.
Je organisatie nu voorbereiden
Met verplichte toepassing voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 en vervroegde toepassing voor boekjaren die beginnen tussen 1 januari en 31 december 2026, alleen voor ondernemingen die al onder de ESRS vallen, heeft je team echt de tijd om zich voor te bereiden. Vijf stappen helpen je om die periode goed te benutten.
Controleer eerst of je nog binnen de reikwijdte valt. Sinds de Omnibus I-richtlijn (EU) 2026/470 is de CSRD van toepassing op EU-ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers en een netto-omzet van meer dan € 450 miljoen (aan beide drempels moet zijn voldaan), en op groepen van buiten de EU met een EU-omzet van meer dan € 450 miljoen en een EU-dochteronderneming of -vestiging met een omzet van meer dan € 200 miljoen. Bedrijven die onder de drempels blijven, kunnen nog steeds gegevensverzoeken ontvangen van klanten, banken en investeerders, waarbij de vrijwillige standaard als referentie dient.
Controleer je huidige processen voor ESG-gegevensverzameling. Vergelijk wat je momenteel verzamelt met de vereenvoudigde vereisten. Je zult waarschijnlijk ontdekken dat je datapunten verzamelt die niet langer verplicht zijn, waardoor er capaciteit vrijkomt voor werk met meer waarde.
Bepaal welke kengetallen verplicht blijven. Breng de verkleinde set datapunten in kaart aan de hand van je bestaande rapportagestructuur, zodat je precies weet wat blijft, wat vervalt en waar de resterende materialiteitsfilters van toepassing zijn.
Beoordeel de hiaten in je data-infrastructuur. Controleer of je huidige systemen de aanpak voor een getrouwe weergave, de vereenvoudigde materialiteitsbeoordeling en de verschuiving naar schattingen voor gegevens over de waardeketen aankunnen. Dit is het moment waarop veel financiële teams merken dat hun spreadsheetprocessen tegen hun grenzen aan beginnen te lopen.
Als je al rapporteert volgens de ESRS, kies dan je rapportageaanpak voor 2026. Artikel 2 staat ondernemingen die al onder de ESRS vallen toe om de bestaande ESRS te gebruiken, de herziene ESRS volledig toe te passen of de bestaande ESRS toe te passen met bepaalde vrijstellingen uit de herziene standaarden, waaronder de top-downbenadering van materialiteit, onevenredige kosten of inspanningen en beperkingen voor de waardeketen bij de materialiteitsbeoordeling, nieuwe overnames en desinvesteringen, indicatoren voor niet-significante activiteiten, een gedeeltelijke reikwijdte van de waardeketen, gezamenlijke activiteiten, de taxonomie-bijlage en de managementsamenvatting.
Bereid je voor op 2027 met minder handmatig werk
De vereenvoudigde ESRS maakt duurzaamheidsrapportage aanzienlijk beter beheersbaar voor financiële teams. Minder datapunten, sterkere materialiteitsfilters en flexibelere rapportage over de waardeketen wijzen allemaal in dezelfde richting: minder tijd besteden aan het handmatig verwerken van gegevens en meer tijd voor analyse, die de basis vormt voor besluitvorming.
De vereenvoudigde ESRS verlaagt de rapportagelast voor financiële teams aanzienlijk. Minder datapunten, sterkere materialiteitsfilters en flexibelere vereisten voor de waardeketen leiden allemaal tot hetzelfde resultaat: minder tijd kwijt aan handmatige gegevensverzameling en meer tijd voor de analyse die daadwerkelijk de besluitvorming aanstuurt.
De ESG-rapportageoplossing van Lucanet ondersteunt compliance met de nieuwe vereisten voor 2027 en helpt je team duurzaamheidsgegevens te verzamelen, te valideren en te rapporteren naast de bestaande financiële processen.
Bekijk hoe de oplossing van Lucanet voor ESG-rapportage je helpt om met minder handmatig werk aan de vereenvoudigde ESRS-vereisten te voldoen.
